2026 жылдың басында Ақмола облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығында динамикалық бақылауда 1 147 адам тұр. Олардың 99 % - ы антиретровирустық терапия алып, бұл емделудің жоғары деңгейін және пациенттердің міндеттемесін көрсетеді.
Бірақ осы қамту көрсеткіштеріне қарамастан, талдау арқылы өлшеуге болмайтын «стигма және кемсітушілік» деген екі мәселесі әлі де бар.
Жыл сайын 1 наурызда бүкіл әлем Нөлдік кемсітушілік күнін атап өтеді. 2014 жылдан бастап бұл күн әрбір адамның құқықтары мен қадір-қасиетін құрметтемейінше, АИТВ-инфекциясының таралуын тоқтату мүмкін емес екенін еске салу қызметін атқарып келеді.
25 елде жүргізілген, 30 000-нан астам адамның қатысуымен жүргізілген халықаралық зерттеулер мәселенің күрделілігін растайды. АИТВ-ның жаһандық стигма индексі 2.0 мәліметтері бойынша, әрбір төртінші адам басқалардың стигмасын бастан кешірген. Сонымен қатар, АИТВ-мен өмір сүретін адамдардың 85 %-ы іштей стигманы бастан кешіреді және көпшілігі мінез-құлқын өзгертеді - АИТВ мәртебесін жасырады немесе қабылданбау мен сотталудан қорқып, емдеуді үзеді.
Облыстық АИТВ-инфекциясының алдын алу орталығының психологы- Маргарита Рыбинаның айтуынша, өңірде мәртебені ашудан қорқып емдеуден бас тарту жағдайлары тіркелген жоқ. "Дегенмен, бәрі де диагноз туралы тіпті жақын адамдарына хабарлауға дайын емес. Мұндай жағдайларда біз жеке жұмыс істейміз, психологиялық қолдау көрсетеміз", - деп атап өтті маман.
Өткен жылы зерттеу кезінде ауызша қорлау, отбасылық және қоғамдық өмірден шеттетулерін 24 % кемсітушілікке ұшырағанын көрсетеді. Сауалнамаға қатысқандардың 38 % - ы оң мәртебеге байланысты ұят сезімін сезінеді.
Бұл сандар жай ғана статистика емес. Олар адамдардың жедел көмек сұрауына және денсаулығы туралы ашық айтуына кедергі келтіретін кедергілерді білдіреді.
Дәрігерлер стигма АИТВ-ның алдын алуға айтарлықтай кедергі келтіретінін атап өтеді. Орталықтың алдын алу жұмысы бөлімінің меңгерушісі- Асель Балтабаева кең ауқымды ақпараттық науқандарға, қоғамдық кездесулер мен іс-шараларға және әлеуметтік желілерде белсенді қатысуға қарамастан, қоғамда АИТВ туралы қорқыныш сақталып отырғанын түсіндіреді. Бұл қорқыныштар әрқашан хабардарлықтың жетіспеушілігінен емес, көбінесе стереотиптерге немесе бұрмаланған түсініктерге негізделген.
Он жыл бойы бүкіл әлемде «Анықталмайтын = берілмейтін» науқаны жүргізіліп келеді. Оның негізгі идеясы қарапайым және ғылыми дәлелденген: емделіп жатқан және анықталмайтын вирустық жүктемесі бар адам вирусты, тіпті жыныстық жолмен де жұқтырмайды.
АИТВ-ның қалай жұғатынын және одан қалай қорғану керектігін білу ғана емес, сонымен қатар осы саладағы қазіргі жағдай туралы ғылыми негізделген деректер де өте маңызды, себебі олар толық және объективті көріністі қалыптастырады.
Мынаны есте сақтау маңызды: АИТВ инфекциясы - денсаулық жағдайы, моральдық сипат емес. Диагноз адамның жеке басын, құндылықтарын немесе қоғамға қосқан үлесін анықтамайды. Әркімнің мәртебесіне қарамастан, өз ар-намысы мен қадір-қасиетін сақтауға құқығы бар. Міне, осы жерден кемсітушіліксіз қоғам басталады.
