«    Февраль 2024    »    
ПнВтСрЧтПтСбВс
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
 

Ccылки:

www.mz.gov.kz
Министерство Здравоохранения и социального развития Республики Казахстан


www.caap.info
Центрально-Азиатский Региональный Проект по Контролю СПИД


www.carisa.info
Региональная информационная система по ВИЧ/СПИД


www.plwh.kz
Казахстанский союз людей, живущих с ВИЧ


Телефон доверия: 50-51-01




Жаңалықтар : Туберкулез және АИТВ-инфекциясы

01.02.2024

        АИТВ жұқтырған науқастарда туберкулез қатерлі түрде жүреді, айқын иммун тапшылығы салдарынан генерализацияға және өршуге бейім.

         Кең таралған және үдемелі туберкулезбен ауыратын науқас анықталған кезде, оны АИТВ-инфекциясына дереу түрде тексеру қажет. Сонымен қатар, ЖИТС-пен ауыратын науқастарды туберкулезбен ауыратын науқастар ретінде қарау керек.

         АИТВ-инфекциясының негізгі әсері бұрын туберкулез микобактерияларын жұқтырған адамдарда клиникалық айқын туберкулездің өршу жылдамдығынан байқалады.

         Туберкулез және АИТВ инфекциясы үш түрде үйлесуі мүмкін:

  • АИТВ жұқтырған науқастардың туберкулезді алғашқы жұқтыруы;
  • АИТВ-инфекциясы мен туберкулезді бір мезгілде жұқтыру;
  • АИТВ-инфекциясы (ЖИТС) кезінде иммунитет тапшылығының дамуы кезінде туберкулез процесінің дамуы.

         Туберкулез процесінің клиникалық көріністерінің ауырлығы неғұрлым көп болса, перифериялық қанда CD4+ жасушаларының саны аз болады. Өмірге қолайсыз болжаммен иммунограммада жанамалас патологиясы бар адамдарда CD4+ лимфоциттер санының күрт төмендеуі байқалады, мұндай жағдайларда химиотерапия барысында туберкулездің дамуы 30% жағдайда өлімге әкеледі.

         АИТВ-инфекциясы кезінде туберкулездің негізгі клиникалық белгілері-астения, тұрақты немесе аралық қызба, ұзақ жөтел, дене салмағының айтарлықтай төмендеуі, диарея, лимфа түйіндерінің ұлғаюы (Негізінен мойын және қолтық асты, шапта сирек), тығыз консистенция, бұдыр, пальпация кезінде нашар жылжиды. АИТВ жұқтырған және ЖИТС-пен ауыратын науқастарда туберкулез симптомдарының ауырлығы көбінесе жасушалық иммунитеттің тежелу дәрежесіне байланысты болады.

         Туберкулезбен сырқат науқастары АИТВ жұқтырғандарға және ЖИТС-пен ауырғандарға қарағанда, АИТВ-инфекциясы кезінде туберкулез пайда болған науқастарда айқын клиникалық симптоматология байқалады.

         Туберкулездің клиникалық белгілері көбінесе атипті болып табылады. Өкпе зақымданған кезде үлестік инфильтраттары рентгенологиялық тұрғыдан типтік локализацияға ие емес, процесс көбінесе диссеминацияға бейім (милиарлы туберкулез). Әсіресе патологиялық процеске лимфа түйіндері мен менингиальды қабықшалар, сондай-ақ плевра жиі қатысады. Көптеген науқастарда туберкулинге сезімталдық төмендейді, ал теріс реакциялардың жиілігі CD4+ лимфоциттер деңгейіне кері пропорционалды.

     АИТВ кезінде иммундық жүйенің терең зақымдануы CD4+ лимфоциттердің мөлшері 1 мм3-де 200-100-ден аз болғанда анықталады, бұл Т-жасушалық иммунитеттің жойылғанша төмендеуді көрсетеді. Милиарлы туберкулез және менингит сияқты ең ауыр, жедел үдемелі және жалпы процестер дамиды.

         АИТВ жұқтырған науқастарда тыныс алу органдары туберкулезінің химиотерапиясының тиімділігі жоғары. Туберкулезбен және ЖИТС-пен ауыратын науқастарды емдеудің жалпы аспектісі бірнеше ретровирусқа қарсы препараттарды (нуклеозидті және нуклеозидті емес кері транскриптаза тежелткіштері және вирустық протеаза тежелткіштері) бір мезгілде қабылдау болып табылады.

         Химиотерапияның қарқынды кезеңінде туберкулездің сезімтал түрлерімен ауыратын АИТВ жұқтырған науқастар 2-3 ай ішінде туберкулезге қарсы төрт негізгі препаратты қабылдайды: изониазид, рифампицин, пиразинамид және этамбутол.

         МБТ дәріге төзімділігі анықталған кезде химиотерапияға түзету жүргізіледі және емдеудің қарқынды кезеңінің мерзімдері ұзартылады. Емдеудің жалпы ұзақтығы бактериялардың бөлінуін тоқтату мерзімдерімен және өкпедегі процестің тұрақтануымен анықталады. Резервтік препараттар комбинациясының төмен тиімділігі, сондай-ақ МБТ бірнеше төзімді штаммдарынан туындаған туберкулездің қайталану қаупіне байланысты, химиотерапия 18-22 ай бойы жүргізіледі.

         ЖИТС оба немесе тырысқақ емес. Кездейсоқ ЖИТС-ын жұқтыру мүмкін емес. Адамның өзі саналы, бірақ абайсыз әрекеттерінің нәтижесінде өзін және жақындарын инфекция қаупі өте жоғары және туберкулезді жұқтыру сөзсіз болатын жағдайларға әкеледі.

         АИТВ жұқтырған туберкулезбен ауыратын науқастарды емдеудің нәтижелері мен тиімділігі ерте диагностикаға және тағайындалған дұрыс емдеудің уақтылығына және толық курстан өтулеріне байланысты.

 

                                                                                                                                  Кульбарам Баймухановна Темирова

директордың стратегиялық даму жөніндегі орынбасары